edroga.pl - portal drogowy

Portugalska sieć dróg krajowych mierzy obecnie 16 500 km, w tym autostrady stanowią 3 300 km. Pierwszy okres rozwoju dróg tego państwa nastąpił w latach 1986-1997, a więc zaraz po przystąpieniu Portugali do europejskiej Wspólnoty (1985 r.). Wówczas uruchomiono narodowy program budowy dróg, którego kontynuację już w kolejnym etapie (po 1997 roku) oparto przede wszystkim na formule partnerstwa publiczno-prywatnego (PPP). Środki na projekty drogowe pozyskiwano z poboru myta tzw. prawdziwego oraz ukrytego.

Z początkiem lat 80. ubiegłego stulecia portugalskie drogi były wąskie i kręte, ograniczone zabudową na przebiegach przez wsie i miasteczka. To oczywiście wywoływało zagrożenia w ruchu drogowym, które potęgowało się wraz z rosnącymi natężeniami w ruchu. Liczba wypadków drogowych stała się zatrważająca.

Portugalski „National Road Plan” (krajowy program budowy dróg) został uchwalony przez rząd w 1985 roku. W 1994 roku zawarto pierwszy kontrakt typu PPP na budowę autostrady pod Lizboną. Natomiast w 1998 roku uruchomiono specjalny program koncesyjny na budowę autostrad i w 2003 roku uchwalono ustawę regulującą partnerstwo publiczno-prywatne.

Prace nad rozwojem sieci drogowej połączono z wypracowaniem wymagań technicznych, które m.in. miały poprawić poziom bezpieczeństwa drogowego. Nowe drogi szybkiego ruchu i autostrady zaczęto wyznaczać tak, by ich przebieg był jak najprostszy i w ten sposób móc zminimalizować koszty ich budowy. W projektowaniu dróg w dużo większym stopniu zaczęto uwzględniać bezpieczeństwo i komfort podróżowania. Postawiono też na bezkolizyjne skrzyżowania głównych tras, tunele i mosty, poprawę geometrii dróg, ochronę środowiska przed negatywnymi oddziaływaniami komunikacyjnymi oraz na innowacyjne technologie wykonawcze, które w realizacjach wykorzystują kamień ze ścinanych górskich wzniesień do dróg budowanych na tych stokach. W większym zakresie wykorzystywano także lokalne kruszywa i materiały budowlane do nawierzchni i nasypów. Administracja drogowa wprowadzała nowe wymagania współpracując z Krajowym Laboratorium Inżynierii Drogowej. W opublikowanym wówczas podręczniku budowy dróg dopuszczono równocześnie technologie asfaltowe i betonowe, aby w perspektywie lat sprawdzić jakie rozwiązania sprawdzą się najlepiej w zapewnieniu trwałości nawierzchni, oszczędności w kosztach ich eksploatacji oraz bezpieczeństwa ruchu.

Do budownictwa drogowego wprowadzono wówczas standardy i procedury ochrony środowiska. Obowiązują one już na etapie planowania. Wybór korytarza drogi odbywa się na podstawie analiz wariantów i wyboru takiego przebiegu, którego skutki oddziaływań na środowisko będą najmniejsze. Projekt danego przedsięwzięcia drogowego uzyskuje akceptację jeśli spełnia wszelkie wymagania i daje gwarancje zminimalizowania negatywnych wpływów poprzez odpowiednie zabezpieczenia i kompensacje.

W 1996 roku Portugalia miała już doświadczenia oraz opracowane niezbędne wytyczne techniczne do projektowania i wymagania technologiczne. Był to przełomowy okres. Co prawda w pierwszym okresie realizacji narodowego programu, a więc w ciągu dwunastu lat, wybudowano tylko 1000 km autostrad, to jednak ten czas dał podstawy do dalszych kroków w doskonaleniu założeń dalszego rozwoju dróg, szczególnie we wprowadzaniu rozwiązań organizacyjno-finansowych. Impulsem do usprawnienia i przyspieszenia realizacji programu były m.in. niepokojące statystyki wypadkowe. Dynamicznie wzrastały natężenia ruchu, a wraz z tym liczba śmiertelnych wypadków. Zintensyfikowanie działań programu wymagało pozyskania kapitału prywatnego. Po wprowadzeniu w 1997 roku specjalnego programu koncesji udział środków prywatnych w budowie dróg zaczął zdecydowanie przewyższać kwoty asygnowane na ten cel z budżetu państwa.

Portugalskie kontrakty w partnerstwie publiczno-prywatnym obejmowały projektowanie, budowanie i eksploatację autostrad. Metodami finansowymi wykorzystywanymi do ich realizacji było tzw. myto ukryte, a więc środki podatników,  albo tzw. myto prawdziwe, czyli opłaty za korzystanie z autostrad (opłaty użytkowników pobierane przez koncesjonariuszy). Wprowadzenie nowych zasad przeobraziło funkcję administracji drogowej z wykonawczej na regulującą i nadzorującą.