Pozyskanie inwestorów w sektorach przemysłu, usług czy nowych technologii zależy w dużej mierze od aktywności samorządów i ich zdolności do tworzenia klimatu przyjaznego kapitałowi. Równie istotnymi czynnikami wpływającymi na decyzje inwestorów o lokacji przedsięwzięć są zarówno notowane w danym regionie koszty pracy, wielkość i jakość zasobów pracy, chłonność rynku zbytu, jak też poziom rozwoju infrastruktury gospodarczej i społecznej, stopień ochrony i stan środowiska przyrodniczego, czy poziom bezpieczeństwa powszechnego. Wśród decydujących czynników jest też dostępność transportowa. Pod tym względem najatrakcyjniejsze w kraju są województwa: śląskie, dolnośląskie, wielkopolskie, zachodniopomorskie, mazowieckie i lubuskie. Ich wspólną cechą jest dobra dostępność do granicy zachodniej. Oczywiście wyjątek tu stanowi mazowieckie, ale o jego walorach stanowią z kolei inne atuty.
Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową (IBnGR) siódmy raz z rzędu dokonał analizy przestrzennego zróżnicowania atrakcyjności inwestycyjnej Polski dla inwestorów zagranicznych. Efektem tego jest kolejny raportu pt. „Atrakcyjność inwestycyjna województw i podregionów Polski”. Raport jest efektem projektu badawczego realizowanego corocznie przez zespół Instytutu Badań nad Gospodarką Rynkową we współpracy z Fundacją Konrada Adenauera w Polsce.
W przypadku analizowanego czynnika dostępności transportowej jego rola w kształtowaniu atrakcyjności wiąże się z: umożliwieniem i obniżeniem kosztów dostaw surowców i komponentów niezbędnych do produkcji, umożliwieniem i obniżeniem kosztów dostarczenia produktów finalnych do odbiorców, zapewnieniem warunków transportu pasażerskiego umożliwiającego bezpośrednie spotkania z dostawcami, współpracownikami, klientami, doradcami. W raporcie dla potrzeb oceny atrakcyjności inwestycyjnej w analizie dostępności transportowej przyjęto następujące odniesienia: położenie względem granicy zachodniej, położenie województw jak i podregionów względem Warszawy, położenie podregionów względem ośrodków regionalnych, położenie względem międzynarodowych portów lotniczych (podregiony) z uwzględnieniem ich rangi (województwa), położenie względem dużych portów morskich (Szczecin, Trójmiasto). Eksperci IBnGR wzięli pod uwagę strukturę kierunkową polskiego handlu zagranicznego, rolę stolicy kraju i miast wojewódzkich jako ośrodków gospodarczych, rynków zbytu i węzłów komunikacyjnych. Zaznaczają też, że w zależności od rodzaju działalności gospodarczej poszczególne elementy dostępności komunikacyjnej mają inne znaczenie. Na przykład dla działalności przemysłowej zasadnicze znaczenie ma dostępność transportem drogowym, a także poziom rozwoju sektora transportu i logistyki, podczas gdy w przypadku działalności zaawansowanej technologicznie duże znaczenie ma obecność portu lotniczego.
Wysoka dostępność transportowa cechuje sześć województw: śląskie, dolnośląskie, wielkopolskie, zachodniopomorskie, mazowieckie i lubuskie. Ich wspólną cechą jest dobra dostępność do granicy zachodniej. Wyjątek stanowi mazowieckie. W zakresie innych parametrów dostępności regiony te są zróżnicowane. W przypadku województwa śląskiego mocną strona regionu jest względnie dobre skomunikowanie z granicą zachodnią, ponadprzeciętna intensywność pasażerskich przewozów lotniczych, również ponadprzeciętny poziom rozwoju sektora transportu i logistyki oraz wysoka gęstość sieci drogowej. Bliskość granicy zachodniej jest też mocną stroną województw dolnośląskiego i wielkopolskiego. Mocną stroną regionu zachodniopomorskiego, poza bliskością granicy zachodniej, jest bardzo dobra dostępność do transportu morskiego oraz wysoki poziom rozwoju sektora transportu i logistyki. Natomiast jego słabą stroną jest niska gęstość sieci drogowej, duża odległość do Warszawy oraz mała intensywność pasażerskich przewozów lotniczych. Z kolei atutem Mazowsza jest położenie ustanawiające je głównym węzłem transportowym kraju oraz ponadprzeciętny poziom rozwoju sektora transportu i logistyki. Region charakteryzuje się ponadto wysoką intensywnością przewozów lotniczych. Mankamentem wynikającym z położenia jest jednak odległość do granicy zachodniej. Na bliskości do granicy zachodniej korzysta Lubuskie. Ponadto region posiada dobrze rozwinięty sektor transportu i logistyki. Ale jego słabą stroną jest niska gęstość sieci drogowej, duża odległość do Warszawy oraz lotnisko obsługujące najmniejszą liczbę pasażerów.
Najniższa dostępność jest nadal charakterystyczna dla czterech województw wschodniej Polski. Oprócz dużej odległości dzielącej ten obszar od granicy zachodniej, dostępność do niego ogranicza brak międzynarodowych połączeń lotniczych (z wyjątkiem podkarpackiego) oraz słabo rozwinięty sektor transportu i logistyki. Eksperci IBnGR podkreślają, że potencjalnym atutem tych województw, mogącym sprzyjać rozwiązaniu problemów transportowych, jest względna bliskość Warszawy. Aby jednak wykorzystać możliwości tego węzła, konieczna jest modernizacja infrastruktury znacznie skracająca czas podróży z tych regionów do Warszawy. Poprawa dostępności transportowej województwa podkarpackiego wiązać się będzie przede wszystkim z oddaniem do użytku wschodniego odcinka autostrady A4.
Źródło: Instytut Badań nad Gospodarką Rynkową
