Województwo Małopolskie jako pierwsze w Polsce podjęło się przygotowywania dla mieszkańców prognoz stężeń zanieczyszczeń z dwudniowym wyprzedzeniem.
Prognozowanie jakości powietrza w Małopolsce realizowane jest przez Politechnikę Warszawską we współpracy z Uniwersytetem York w Toronto. Prognozy dotyczą 6 zanieczyszczeń: pyłu zawieszonego PM10, pyłu zawieszonego PM2,5, dwutlenku azotu, dwutlenku siarki, tlenku węgla i ozonu, dotyczą dnia bieżącego i dwóch. Identyfikowane są obszary, na których prognozowane jest wystąpienie złej lub bardzo złej jakości powietrza, tak by osoby szczególnie narażone na zanieczyszczenia - dzieci, osoby starsze oraz chore na astmę, mogły unikać w tych dniach aktywności na powietrzu.
W celu wsparcia wymian kotłów węglowych, które uzależnione są jedynie od dobrej woli mieszkańców, jako jedno z działań w przyjętym w grudniu 2009 roku Programie ochrony powietrza dla województwa małopolskiego, rozpatrzono podjęcie uchwały w sprawie wprowadzenia ograniczeń stosowania paliw stałych na obszarze Krakowa.
W przygotowanej na zlecenie Województwa Małopolskiego ekspertyzie przeanalizowane zostały warianty wprowadzenia ograniczeń:
- zakaz stosowania najgorszych gatunków węgla - miałów, mułów, flotu węglowego,
- całkowity zakaz stosowania węgla,
- wprowadzenie ograniczeń w zakresie stosowania węgla wraz z wymianą kotłów węglowych.
Najbardziej optymalnym ze względu na efekt ekologiczny jest wariant II tzn. całkowity zakaz stosowania paliw stałych. Jednakże biorąc pod uwagę koszty, jakie będą poniesione zarówno przez mieszkańców, jak i podmioty gospodarcze, a także Urząd Miasta Krakowa, wariant ten jest zbyt kosztowny do realizacji przed rokiem 2020. Wariant I jest najmniej korzystny ze względu na efekt ekologiczny, który nie gwarantuje uzyskania poprawy jakości powietrza na takim poziomie, jaki jest wymagany przepisami i normami, mimo poniesionych dodatkowych kosztów przez mieszkańców. Ekspertyza wskazuje, że najbardziej optymalny jest wariant wprowadzenia ograniczeń w zakresie stosowania najgorszych gatunków węgla (miałów, mułów, flotu węglowego) wraz z równoczesną intensywną wymianą kotłów węglowych u mieszkańców (na poziomie około 1200 rocznie).
Analiza możliwości wprowadzenia ograniczeń stosowania paliw stałych wykazała nieprecyzyjność podstawy prawnej umożliwiającej wydanie stosownej uchwały:
- brak możliwości nałożenia dodatkowych obowiązków kontroli przestrzegania wprowadzonych ograniczeń przez np. straż miejską,
- brak możliwości nałożenia obowiązków na podmioty handlujące paliwami (np. składy opału), co znacznie utrudni możliwości egzekwowania zakazów,
- niejednoznaczność przepisów w zakresie sankcji za naruszenie ograniczeń,
- nierówne traktowanie podmiotów w wypadku, gdy zakazy nie będą dotyczyły dużych zakładów przemysłowych.
Ze względu na obecny szereg wątpliwości prawnych związanych z przygotowaniem i realizacją uchwały określającej rodzaje lub jakość paliw dopuszczonych do stosowania, w pierwszej kolejności podjęte zostaną działania w celu wprowadzenia stosownych precyzyjnych zapisów w przygotowywanej obecnie ustawie o zmianie ustawy Prawo ochrony środowiska. Po wprowadzeniu niezbędnych zmian ustawowych, podjęte zostaną działania w celu wprowadzenia, w porozumieniu z władzami miasta Krakowa, ograniczeń w zakresie stosowania paliw stałych według wariantu zalecanego w przygotowanej ekspertyzie.
Analizy przeprowadzone w ramach przygotowania Programu ochrony powietrza dla województwa małopolskiego wykazały, że zakłady przemysłowe funkcjonujące w obrębie dawnej Huty im. Sendzimira w Krakowie (nazwane Nowohuckim Obszarem Gospodarczym), mają widoczny wpływ na występowanie przekroczeń dopuszczalnych norm pyłu zawieszonego PM10 w pobliżu stacji przy ul. Bulwarowej w Krakowie. Na obszarze tym mieszkańcy kierowali liczne skargi na funkcjonowanie zakładów przemysłowych. Z tego względu zlecona została szczegółowa inwentaryzacja emisji w celu ustalenia odpowiedzialności przemysłu za wysokie stężenia pyłu PM10.
Inwentaryzacja wykazała, że największy udział w przekroczeniach występujących na stacji pomiarowej przy ul. Bulwarowej w Krakowie w ciągu trzech analizowanych lat mają:
- źródła liniowe związane z transportem m.in. - ul. Bulwarowa i ul. Ptaszyckiego, które znajdują się w bliskim sąsiedztwie stacji pomiarowej oraz nieutwardzonych dróg dojazdowych do ulicy Igołomskiej - 45-51%;
- źródła emisji powierzchniowej związane z niską emisją tzn. z emisją ze spalania paliw w indywidualnych systemach grzewczych, szczególnie z osiedli Mogiła i Pleszów - 28-32%;
- źródła punktowe znajdujące się na terenie Nowohuckiego Obszaru Gospodarczego w tym źródła emisji zorganizowanej i emisji niezorganizowanej z obiektów przemysłowych - z czego większy wpływ ma emisja zorganizowana - 22-24%.
Spośród zakładów przemysłowych, największy wpływ na wyniki monitoringu miały: Arcelor Mittal Poland S.A. Oddział w Krakowie oraz Arcelor Mittal Refractories Sp. z o.o. (dawniej PMO KOMEX), natomiast w mniejszym stopniu Krakodlew S.A oraz Cementownia Kraków - Nowa Huta Sp. z o.o. W celu ograniczenia negatywnego wpływu na jakość powietrza z terenu Nowohuckiego
Obszaru Gospodarczego należałoby podjąć następujące działania:1. Ograniczyć emisję ze źródeł liniowych tzn. emisję z wtórnego unoszenia pyłu z dróg, z pracy silników spalinowych pojazdów poruszających się po drogach poprzez utwardzenie wszystkich dróg dojazdowych do ulicy Igołomskiej wraz z poboczem wzdłuż samej ulicy; utrzymywanie dróg dojazdowych z obiektów przemysłowych w należytym stanie i czystości; stworzenie możliwości czyszczenia pojazdów wyjeżdżających z dróg dojazdowych do ulicy Igołomskiej.
2. Ograniczać w każdy możliwy sposób niską emisję z indywidualnych kotłów grzewczych na terenie Nowej Huty, szczególnie jeśli chodzi o osiedla Mogiła i Pleszów.
3. Ograniczyć emisję z obiektów przemysłowych poprzez stosowanie dostępnych nowoczesnych technik ograniczania emisji z niskich emitorów szczególnie znajdujących się w bliskim sąsiedztwie granicy zakładu.
4. Ograniczyć emisję z otwartych placów składowych znajdujących się na terenie NOG w celu zmniejszenia lokalnego wpływu emisji niezorganizowanej.
Przyczyny występowania wysokich stężeń pyłu PM10 oraz zagrożenia dla zdrowia Głównymi przyczynami występowania sytuacji przekroczeń poziomów alarmowych pyłu PM10 w powietrzu jest emisja związana z indywidualnym ogrzewaniem budynków oraz w mniejszym stopniu z ruchem pojazdów. Duże znaczenie mają również niekorzystne warunki klimatyczne - szczególne lokalne warunki rozprzestrzeniania się zanieczyszczeń. Położenie regionu w dolinie Wisły, a więc we wklęsłej formie terenowej warunkuje tworzenie się zastoisk zimnego powietrza i częste inwersje temperatury, większą liczbę dni z przymrozkiem i mrozem, większą liczbę cisz atmosferycznych i słabych wiatrów, zwiększoną liczbę dni z mgłą. Pył zawieszony PM10 i PM2,5 to substancje bardzo szkodliwe dla zdrowia - ich wielkość sprawia, że bardzo łatwo wnikają do płuc, a następnie do krwi. Istotnym elementem szkodliwego wpływu pyłu jest fakt, że zawiera on substancje rakotwórcze. Szczególnie wrażliwe na zanieczyszczenie pyłem zawieszonym są osoby przewlekłe chore (astmatycy), alergicy, kobiety w ciąży oraz dzieci. Pył zawieszony może powodować wiele schorzeń lub nasilać istniejące dolegliwości, np. kaszel, przewlekły nieżyt oskrzeli, duszności. Badania pokazują, że sprzyja on także powstawaniu cukrzycy i nadciśnienia, a nawet reumatyzmu czy chorób układu nerwowego. Z raportów Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) wynika, że ludzie długotrwale narażeni na działanie pyłu zawieszonego PM2,5 żyją krócej. Szacuje się, że życie przeciętnego mieszkańca Unii Europejskiej jest z tego powodu krótsze o ponad 8 miesięcy. Tymczasem sytuacja w Małopolsce jest jeszcze gorsza. Z zobrazowania raportu WHO wynika, że poziom zanieczyszczenia powietrza pyłem PM2,5 powoduje skrócenie życia o ponad 9 miesięcy.
Źródło: Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego
| « poprzednia | następna » |
|---|
