edroga.pl - portal drogowy

Projektowanie węzłów autostradowych to jedno z trudniejszych i bardziej odpowiedzialnych zadań w dziedzinie inżynierii komunikacyjnej. Przy projektowaniu węzłów, bardziej niż przy projektowaniu innych elementów sieci drogowej, widać potrzebę posługiwania się ogólną wiedzą i doświadczeniem, a nie tylko suchymi zapisami zawartymi w przepisach projektowych.

Zasady

W procesie projektowania węzła autostradowego należy brać pod uwagę charakter ruchu i występujących na takim węźle manewrów. Ponadto, mamy tam do czynienia z nieprzerywanym ruchem potoków pojazdów, którym należy zapewnić płynny przejazd.

Kierowcy poruszający się po węzłach autostradowych mogą nie być przygotowani do nietypowych sytuacji i mogą być słabiej skoncentrowani (poruszanie się na długich odcinkach, na których brak jest ingerencji zewnętrznych, zakłócających spokój prowadzenia pojazdu, powoduje u kierowców wolniejszą reakcję).

Projektant powinien brać pod uwagę ludzkie reakcje na sytuacje drogowo-ruchowe. Układ geometryczny elementów węzła, następstwo tych elementów, warunki widoczności, oznakowanie należy tak dobrać, aby nie stwarzać niepewności i nie doprowadzać do zróżnicowanych reakcji kierowców. Rozwiązanie geometryczne powinno być takie, aby różni kierowcy (np. o różnym stopniu umiejętności prowadzenia pojazdu, o różnym stopniu znajomości drogi, o różnej sprawności psychofizycznej) w tej samej sytuacji drogowej mieli takie same lub zbliżone zachowania. Rozwiązania geometryczne nie mogą wywoływać niepewności u kierowców.

Przyzwyczajenie się kierowców do pewnych, typowych schematów węzłów wywołuje typowe zachowania. Dzięki temu zwiększa się przewidywalność zachowań innych użytkowników drogi, a więc spada prawdopodobieństwo powstawania sytuacji konfliktowych (większy komfort prowadzenia pojazdu, mniejsze zagrożenie wypadkowe). Wśród uczestników ruchu na autostradach jest wielu podróżujących na duże odległości. Z tego względu dbałość o jednolitość rozwiązań węzłów powinna dotyczyć długich ciągów autostradowych i znacznych fragmentów sieci autostradowej. Przy dużych prędkościach, nawet przy niezbyt dużych gęstościach ruchu, wzajemne oddziaływanie pojazdów w strumieniach ruchu może być znaczące i istotnie wpływające na płynność i bezpieczeństwo ruchu.

Rozwiązania geometryczne i organizacja ruchu - to elementy, które powinny powodować właściwe zachowania kierowców, nie powinny nie tylko dezorientować kierowców, ale nawet w najmniejszym stopniu doprowadzać do wahań w zachowaniach kierowców. Rozwiązanie węzła powinno być tak skonstruowane, aby kierowca miał dostatecznie dużo czasu na podjęcie decyzji o wyborze kierunku jazdy, bez konieczności zmniejszania prędkości. W punktach decyzyjnych kierowca musi mieć prostą sytuację: wybór jednoznacznie dwupozycyjny. Nie powinny występować punkty, w których kierowca stawałby przed wyborem jednego z trzech lub więcej wariantów toru jazdy. Jeżeli zachodzi potrzeba rozdzielenie strumienia pojazdów na trzy kierunki (np. w lewo, wprost, w prawo) kształt węzła powinien umożliwiać rozdzielenie decyzji na dwa etapy i z zachowaniem dostatecznie dużej odległości między tymi punktami decyzyjnymi.

Przesłanki urbanistyczne, zasady łączenia różnych elementów układu komunikacyjnego, istniejąca sieć komunikacyjna wpływają istotnie na odległości między węzłami autostradowymi. Jednak należy podkreślić, że ważną przesłanką ustalania odległości (zwłaszcza minimalnej) między węzłami jest możliwość poprawnego oznakowania.

Wymogi geometrycznego kształtowania łącznic nie są wystarczające dla poprawnego skonstruowania węzła. W wielu wypadkach geometria węzła musi być podporządkowana potrzebom poprawnego oznakowania węzła, zwłaszcza oznakowania drogowskazowego. Rozwiązania geometryczne łącznic w planie powinny być dostosowane do zmieniających się prędkości ruchu pojazdów w różnych częściach łącznic i węzła, a także wymuszać zachowania (np. zmniejszenia prędkości przed odcinkami o zdecydowanie ograniczonej widoczności).

Stosowanie odpowiedniego oznakowania drogowskazowego na autostradach i w węzłach jest istotne ze względu na bezpieczeństwo ruchu. Istnienie przez pewien okres oddzielnej instrukcji o oznakowaniu autostrad i dróg ekspresowych, obejmującej oznakowanie poziome i pionowe było elementem podkreślającym specyfikę oznakowania dróg tego rodzaju [14 i 15].

Przepisy

Niedoskonałością przepisów dotyczących projektowania dróg jest sam fakt, że są to zwykle przepisy prawne. Nie zawsze, a może raczej rzadko, udaje się ująć w przepis prawny (rządzący się ścisłymi regułami co do formy i treści) zasady dobrego (eleganckiego) projektowania elementów sieci drogowej. W zakresie projektowania geometrycznego węzłów mamy znaczną liczbę przepisów [6, 7, 8, 9, 10, 11, 12 i 13]. Wiedza książkowa, akademicka, w zakresie projektowania geometrycznego węzłów jest ujęta w niezbyt licznych publikacjach [1, 2, 3, 4 i 5]. W zakresie projektowania oznakowania (organizacji ruchu) mamy w zasadzie tylko przepisy [14, 15, 16, 17 i 18].