Ochrona środowiska

System ocen nie blokuje robót drogowychOd 20 lipca br. obowiązuje znowelizowana ustawa o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. Natomiast w listopadzie wejdzie w życie nowe rozporządzenie w sprawie rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko. Zmienione przepisy środowiskowe budzą obawy drogowców, szczególnie w zakresie procedur dla mniejszych robót, dotychczas wykonywanych w trybie zgłoszenia. Czy realizacja niewielkich remontów zostanie obwarowana dodatkowymi obowiązkami? Istotę znowelizowanych przepisów środowiskowych wyjaśnia Piotr Otawski – zastępca Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska.

Pnącza na szlakach komunikacyjnych cz. IV Warunki wyboruW rejonach Polski o ostrzejszym klimacie (północny wschód i tereny górskie) należy unikać sadzenia gatunków wrażliwych, np. glicynii (Wisteria), milinów (Campsis), rdestówki Auberta (Fallopia aubertii), bluszczu pospolitego (Hedera helix), wiciokrzewu japońskiego (Lonicerajaponica) i wiciokrzewu Henryiego (Lonicera henryi), akebii (Akebia), winobluszczu  trójklapowego (Parthenocissus tricuspidata), chyba że znajdziemy dla nich miejsce osłonięte, o korzystnym mikroklimacie. Z powodzeniem można natomiast stosować np. hortensję pnącą (Hydrangea anomala subsp. petiolaris), aktinidię pstrolistną (Actinidia kolomikta), chmiel (Humulus lupulus), powojniki (Clematis), z wyjątkiem powojnika górskiego (Clematis montana), dławisze (Celostrus) czy winobluszcz pięciolistkowy (Porthenocissus quinquefolia). W Polsce południowo-zachodniej można stosować wszystkie z wymienionych powyżej pnączy, łącznie z odmianami powojnika górskiego (Clematis montana).

Pnącza na szlakach komunikacyjnych cz. III Płożące kobierceWiele pnączy pozbawionych podpór płoży się po ziemi, spełniając rolę roślin okrywowych. Mogą zastąpić trawniki, tworzyć obwódki, porosnąć i umocnić skarpy lub przykryć ziemię pod drzewami czy krzewami – przeciwdziałając wydmuchiwaniu jej przez wiatr, wypłukiwaniu przez wodę, przesychaniu oraz hamując wzrost chwastów. Ułatwiają bardzo pielęgnację terenów zieleni obniżając potrzebny na to czas i koszty, a także podnosząc ich estetykę. Z powodzeniem mogą być stosowane w zieleni publicznej.

Pnącza na szlakach komunikacyjnych cz. II Porośnięte ekranyWiele silnie rosnących pnączy, np. winorośl pachnąca (Vitis riparia), dławisze (Celastrus), winobluszcze (Parthenocissus), rdestówka Auberta (Fallopia aubertii), powojniki (Ciematis) z Grupy Vitalba i Grupy Tangutica, winnik tojadowaty (Ampelopsis aconitifolia), a w południowej i zachodniej Polsce również glicynia (Wisteria) i milin (Campsis) świetnie nadają się do porastania ekranów akustycznych - poprawiają ich wygląd, tłumią hałas i oczyszczają powietrze (fot. 1).

Rośliny pnące na ekranach dźwiękochłonnych spełniają funkcję izolacyjną. Z racji swojej rozbudowanej struktury i tekstury wspomagają dźwiękochłonne działanie ekranów zarówno poprzez pochłanianie, jak i rozpraszanie fal dźwiękowych. Liście pnączy absorbują zanieczyszczenia zarówno pyłowe, jak i gazowe redukując w ten sposób ich stężenie w powietrzu. Poza funkcjami fitosanitarnymi, jakie pełnią rośliny, mogą one również dekorować i maskować duże pionowe płaszczyzny ekranów, z natury obce w krajobrazie. Tę funkcję najlepiej spełniają właśnie pnącza, przystosowane do wzrostu po pionowych podporach.

Pnącza na szlakach komunikacyjnych - cz. I Miejski walorPnącza mają wiele walorów, czyniących je jedną z najcenniejszych grup roślin na terenach zurbanizowanych. Zajmują mało miejsca, a dają szybko efekt dzięki masie wytworzonej zieleni, pięknym kwiatom lub ozdobnym owocom. Stwarzają osłony od wiatru, kurzu i słońca oraz oczyszczają powietrze, wzbogacając je w tlen.

Pnącza są roślinami o wiotkich pędach, wymagającymi wsparcia, aby mogły wznieść się do góry (fot.1). Mogą przytrzymywać się podpór korzeniami czepnymi, np. bluszcz (Hedera) (fot. 2), hortensja pnąca (Hydrangea anomala subsp. petiolaris), milin (Campsis), wijącymi się pędami, np. dławisz (Celastrus), glicynia (Wisteria), wiciokrzew (Lonicera) (fot. 3); ogonkami liściowymi - powojnik (Clematis) lub specjalnie wytworzonymi wąsami, np. winobluszcz (Parthenocissus) czy winorośl (Vitis) (fot 4). Niektóre odmiany, np. winobluszcz pięciolistkowy odmiana murowa (Parthenocissus quinquefolia var. murorum) lub winobluszcz trójklapowy (Parthenocissus tricuspidata) (fot. 5) na końcach wąsów wytwarzają specjalne przylgi (przyssawki), którymi przywierają nawet do gładkich powierzchni, np. ścian, mogąc się wspinać na wysokość przeszło 20 m.

Zieleń naprowadzająca na przejścia dla zwierzątWspółczesna infrastruktura komunikacyjna oddziaływuje znacząco i wszechstronnie na dziko żyjącą faunę. Intensywność, skala i ekologiczne znaczenie tego oddziaływania wynikają bezpośrednio z lokalizacji i liniowego charakteru inwestycji, przyjętych rozwiązań konstrukcyjnych oraz natężenia ruchu pojazdów w fazie eksploatacji [1, 3].

Negatywne oddziaływania dróg można podzielić na:
a) bezpośrednie (oddziaływanie na osobniki i ich populacje), które powodują:

  • całkowite zahamowanie lub utrudnianie przemieszczania się zwierząt w poprzek drogi;
  • śmiertelność zwierząt w wyniku kolizji z pojazdami;

b) pośrednie (oddziaływanie na warunki siedliskowe), które powodują: