Ochrona środowiska

Zarządzanie siecią Natura 2000Polska sieć Natura 2000 składa się obecnie z 958 obszarów. Do zarządzania nią służy system instytucjonalno-organizacyjny, którego tworzenie rozpoczęło powołanie w ubiegłym roku GDOŚ i jej regionalnych oddziałów.

W Polsce organami zobowiązanymi do nadzoru realizacji celów Natury 2000, czyli zachowania lub odtworzenia we właściwym stanie ochrony siedlisk przyrodniczych oraz gatunków ważnych dla Wspólnoty, są Generalna i Regionalne Dyrekcje Ochrony Środowiska oraz Parki Narodowe.

Funkcjonowanie obszarów Natura 2000 nadzoruje GDOŚ. Do jej zadań należy prowadzenie ewidencji, zarządzanie informacją, wydawanie zaleceń i wytycznych oraz kontrola. Parki Narodowe sprawują nadzór na obszarach naturowych, które w całości lub w części pokrywają się z granicami parków. Ponadto te zadania w odniesieniu do obszarów morskich sprawuje Urząd Morski.

Wdrażanie sieci Natura 2000 w PolscePolska wraz z podpisaniem w 2004 roku Traktatu Akcesyjnego zobowiązała się do wdrożenia sieci Natura 2000. Ówczesna lista rządowa objęła 72 Obszary Specjalnej Ochrony, które stanowiły 7,8% powierzchni kraju. Ponadto ujęła 184 obszary o szczególnym znaczeniu dla Wspólnoty. Zajmowały one 3,7% powierzchni kraju.

Europejskie podstawy prawne wdrożenia sieci Natura 2000 zostały ustanowione w dwóch dyrektywach: tzw. siedliskowej i ptasiej. W latach 2005-2006 Komisja Europejska dokonała oceny polskiej listy obszarów Natura 2000. W ramach tej oceny KE przeprowadziła dwa seminaria biogeograficzne dla regionów alpejskiego (2005 r.) i kontynentalnego (2006 r.). W ich podsumowaniu stwierdzono, że sieć Natura 2000 w Polsce jest niekompletna, stanowiąc jedynie 10% tej, która potencjalnie powinna być ustanowiona w naszym kraju. W tym samym czasie do KE została przekazana propozycja listy obszarów Natura 2000, przygotowana przez koalicję organizacji pozarządowych (tzw. Shadow List).

Natura 2000 w nowej wizjiUnia Europejska wyznaczyła cel, jakim jest zatrzymanie do 2010 roku utraty zasobów różnorodności biologicznej. Podjęta decyzja jest wynikiem wcześniejszych inicjatyw, w tym m.in. przyjęcia w 2002 roku Konwencji o różnorodności biologicznej (COP 6 Praga). W 2006 roku został ogłoszony Komunikat „halting the loss of biodiversity to 2010 and beyond”, który zawiera plan działań. Podstawowym instrumentem realizacji tego celu jest sieć Natura 2000.

Za wprowadzeniem polityki zachowania różnorodności biologicznej przemówiło kilka argumentów. Przede wszystkim Unia uznała, że brakuje skuteczności we wdrażaniu narodowych systemów ochrony przyrody. Z reguły sprowadzały się one do niewielkich obszarów i nie uwzględniały oddziaływań, jakie na nie wywierają tereny sąsiadujące, nieobjęte żadnymi obostrzeniami. Z tym problemem związane było niedostateczne finansowanie systemów. Ponadto kraje członkowskie nie posiadały odpowiedniego zaplecza eksperckiego i naukowego, wspomagającego realizację narodowych polityk ochrony przyrody. Istotną przesłanką było również słabe zrozumienie przez społeczności potrzeb ochrony przyrody, a tym bardziej brak ich akceptacji dla ograniczeń, jakie niesie konieczność ochrony różnorodności biologicznej.

System monitoringu wartości akustycznych i pozaakustycznychZ roku na rok na polskich drogach obserwujemy wzrost ilości pojazdów samochodowych. Wiąże się to z niekorzystnymi zmianami środowiska. Wraz ze wzrostem zanieczyszczenia powietrza następuje również degradacja środowiska akustycznego.

Po wejściu do Unii Europejskiej podlegamy prawu unijnemu, między innymi przepisom ochrony środowiska (dyrektywa Unii Europejskiej 2002/49/WE [5]). Istnieje też szereg regulacji prawnych nie tylko unijnych (ustawa Prawo ochrony środowiska [4]), których zadaniem jest przeciwdziałać zagrożeniom akustycznym. Prawo unijne nakazuje stworzenie cyfrowych map akustycznych, które przedstawiają rozkład poziomu ciśnienia akustycznego na przestrzeni całego roku. Cyfrowa mapa akustyczna ma stanowić warstwę GIS i wspomagać w podejmowaniu decyzji administracyjnych w zakresie ochrony środowiska. Rozwiązanie to wydaje się być niewystarczające. Wynika to z tego, iż hałas komunikacyjny jest zjawiskiem niestacjonarnym, a na jakość takich map ma wpływ dokładność i ilość zgromadzonych informacji oraz możliwość identyfikacji źródeł hałasu. Ponadto realizacja mapy akustycznej nie uwzględni nam dynamicznych zmian na badanym obszarze.

Badania stateczności nasypu komunikacyjnego stabilizowanego ścianą gabionowąŚciany skonstruowane z gabionów, bazujące na atrakcyjnej technologii konstrukcji segmentowych, stanowią życzliwy naturalnemu środowisku sposób zabezpieczenia komunikacyjnych budowli ziemnych (np. nasypów) przed utratą stateczności. Rozwiązania te są w literaturze (np. [6, 13, 14]) zaliczane do innowacyjnych. Charakteryzują się racjonalnym ukształtowaniem i są perfekcyjnie wkomponowane w otoczenie.

A20 - niemieckie doświadczenia w budowie przejść dla zwierzątProjektując mosty zielone i krajobrazowe przeznaczone dla zwierząt powinno się także przeanalizować, jakie zwierzęta będą z tego przejścia korzystały. Dokładna analiza gatunków zwierząt pozwoli odpowiednio dobrać zieleń przewidzianą do posadzenia w pasie nasadzeń. [1, 3]

Naprowadzenia: rodzaje, kształt i zieleń

Z doświadczeń uzyskanych na przejściach nad autostradą A20 wynika, że przydatne jest sadzenie drzew owocowych. Najczęściej sadzono tam specjalny rodzaj niskopiennej jabłonki, owocującej drobnymi owocami, które zwisały nisko nad ziemią. W najbliższym otoczeniu przyczółków sadzono różne gatunki m.in. borówki amerykańskiej czarnej i czerwonej oraz szereg drzew owocujących drobnymi owocami, które stanowią pożywienie dla okolicznej zwierzyny. Krajobrazowe zagajniki owocowe utworzono m.in. na otwartej przestrzeni przy dojściu do mostu w Golm. Na dojściu do mostu w otwartej przestrzeni w trakcie wizji lokalnej natrafiono w ciągu dnia na okoliczną zwierzynę.