edroga.pl - portal drogowy

Najskuteczniejszą osłoną przeciwhałasową w ciągach komunikacyjnych jest wał ziemny. Jest on też rozwiązaniem najlepiej i naturalnie wpisującym się w krajobraz. Ponadto jest tanim rozwiązaniem, ponieważ w trakcie budowy drogi jest zapewniony na miejscu materiał budowlany na jego wzniesienie. Potem też jego utrzymanie w trakcie eksploatacji nie nastręcza szczególnych problemów. Wykonanie wału ziemnego w praktyce jednak bywa rzadko możliwe. Dlatego powszechne wzdłuż naszych dróg stały się konstrukcje ekranów, do montażu których wykorzystuje się różne materiały. Ich walory akustyczne oraz ceny mają dość spore rozpiętości. Wybór należy do inwestora.

Zadaniem osłon przeciwhałasowych* jest redukcja hałasu poprzez odbicie fali dźwiękowej lub jej pochłanianie. Dobór właściwej osłony determinuje wiele czynników, między innymi ukształtowanie terenu, otoczenia i istniejących przeszkód, a także rodzaj hałasu.

Osłony przeciwhałasowe dzielą się na trzy podstawowe typy: pasy zieleni, sztuczne lub naturalne formy terenowe (np. wały ziemne), ekrany przeciwhałasowe. Najbardziej estetyczną formą osłony jest pas zieleni, stąd jest też preferowany przez zarządców dróg. Niestety ta ochrona przed hałasem jest najmniej efektywna. Ulistnione rośliny tłumią hałas w zakresie 0,05-0,5 dB na jeden metr ich szerokości (bez liści zakres ten wynosi 0,01-0,2 dB).  Zatem może być stosowana jako uzupełnienie innych typów osłon. Najbardziej efektywne są formy terenowe. Na przykład wały ziemne ograniczają hałas nawet o 25 dB, w zależności od punktu pomiaru. Ich mankamentem jest niestety konieczność posiadania odpowiednio dużego terenu, którego wygospodarowanie bywa wręcz niemożliwe, a szczególnie trudne w warunkach miejskich.

Osłoną przeciwhałasową najpopularniejszą oraz powszechnie stosowaną na naszych drogach jest ekran przeciwhałasowy. Ekrany to specjalne obiekty liniowe (liniowa osłona w postaci ściany), których zadaniem jest powstrzymanie rozprzestrzeniania się dźwięków. Mogą być wykonane z materiałów naturalnych bądź sztucznych. Wyróżniamy ekrany o konstrukcji szkieletowej i samonośnej.

W przypadku wszystkich rodzajów ekranów zasadniczy etap budowy odnosi się do posadowienia konstrukcji. Ten etap stanowi około 40 procent kosztów całego zadania budowlanego. – Zwyczajowo w Polsce montuje się te ekrany wzdłuż ciągów komunikacyjnych. Posadowienie jego polega na wywierceniu pali, zalaniu ich betonem i zakotwiczeniu konstrukcji nośnej. Na gruntach grząskich, torfowych czy tam gdzie nie przewidziano odpowiednio podłoża te koszty mogą znacząco wzrosnąć, nawet dwukrotnie – wyjaśnia Jakub Zawieska, kierownik Zakładu Ekonomiki Instytutu Badawczego Dróg i Mostów.

Kolejnym etapem, który odpowiada za około 10-15 procent kosztów przedsięwzięcia, jest montaż konstrukcji nośnej. Najpopularniejsza jest konstrukcja nośna złożona z elementów ze stali ocynkowanej. Są one kotwione do pali, a na to montuje się wypełnienie. – Nieco inaczej wygląda montaż tych konstrukcji na obiektach inżynierskich. Są one bezpośrednio montowane do obiektu, a koszty tego są wyższe, ponieważ wymagane jest większe zagęszczenie słupów, czyli zużywane jest większa ilość materiałów – zaznacza Jakub Zawieska.

Ostatnim, najważniejszym etapem budowy, jest montaż wypełnienia, które decyduje o właściwościach akustycznych ekranu. W zależności od wyboru rodzaju wypełnienia jego koszt może stanowić 50 procent zadania.

Konstrukcje szkieletowe

Ekrany o konstrukcji szkieletowej składają się przede wszystkim ze słupów nośnych, które są osadzane przeważnie na palach, oraz z wypełnienia w postaci paneli, płyt bądź kaset. Panele stosowane do tych konstrukcji mogą być betonowe bądź typu zielona ściana, kasety natomiast aluminiowe lub PCV. W przypadku płyt najpopularniejsze są „akrylowe” przezroczyste.

Panele betonowe
- Panele betonowe to jedno z najstarszych rozwiązań. Na świecie, i też w Polsce, są stosowane od kilkudziesięciu lat. Posiadają dość dobre właściwości izolacyjne przy nieco słabszych właściwościach pochłaniających, ale ten parametr zależy od wykorzystanych materiałów. Największą ich zaletą jest duża trwałość i odporność na oddziaływania czynników atmosferycznych. Wykonana dobra konstrukcja i właściwa jej konserwacja zapewni funkcjonowanie ekranu nawet przez kilkadziesiąt lat. Natomiast jej mankamentem są może mniejsze walory estetyczne, ale i to się zmienia, ponieważ producenci są już w stanie wytworzyć ciekawe formy paneli betonowych. Kolejna wada to cena, która jest stosunkowo wyższa w porównaniu do innych rozwiązań. Cena kształtuje się średnio na poziomie 240-260 zł za metr kwadratowy. Jednak poza panelami należy brać pod uwagę wyższe koszty budowy ekranu, ponieważ ich ciężar wymaga użycia dźwigów, jak też do ich transportu potrzebne są cięższe pojazdy – zastrzega Jakub Zawieska.

Kolejną formą panelową jest tzw. zielona ściana. Stosowana jest przede wszystkim w miastach. Funkcjonują dwie jej odmiany: stalowa i drewniana. Zielona ściana posiada dosyć dobre właściwości akustyczne. Jest też jednym z najtańszych i najpopularniejszych rozwiązań w zakresie osłon przeciwhałasowych. Cena kształtuje się od około 170 zł za metr kwadratowy w wersji stalowej i 200 zł w odmianie drewnianej. Dodatkowo w zastosowaniu wersji drewnianej należy liczyć się z kosztami okresowej konserwacji zabezpieczenia antykorozyjnego drewna. – Jaki jest największy problem z zieloną ścianą? Powinna ona samoistnie porastać roślinnością pnącą. Jednak dotychczasowe doświadczenia z jej budowy w Polsce wskazują na problem utrzymania rzeczywistego wzrostu roślinności. Te ściany zostały zaprojektowane dla innych warunków klimatycznych i z założenia maiły porastać roślinnością charakterystyczną dla łagodniejszych warunków klimatycznych – podkreśla Jakub Zawieska.

W Polsce mamy surowszy klimat, zimą więc rośliny muszą przetrwać długotrwałe i ciężkie mrozy. Z kolei w lecie konstrukcje zielonych ścian są poddane ekspozycji słońca i nagrzewają się do wysokich temperatur, co prowadzi do uschnięcia roślin. Mało tego, systemy, które odprowadzają wodę z dróg równocześnie pozbawiają jej roślin. Ponadto istotnym czynnikiem degradującym są zabiegi zimowego utrzymania dróg, do których stosuje się chlorki sodu i chlorki wapnia. Osadzając się na poboczach jezdni destruktywnie oddziaływają na glebę.

Wypełnienie kasetowe
Następnym rodzajem wypełnień ekranów przeciwhałasowych są kasety. W tym rozwiązaniu materiały akustyczne są obudowane elementami stalowymi, aluminiowymi, bądź z PVC.

– Wersja stalowa w Polsce w zasadzie się nie sprawdziła, głównie z powodu zimowego utrzymania dróg, ponieważ ta konstrukcja nie jest odporna na środki chemiczne i szybko koroduje. Natomiast wersję aluminiową i PVC stosuje się z powodzeniem. Cena kształtuje się na poziomie 200 zł za metr kwadratowy w wersji aluminiowej oraz 230 zł za rozwiązania PVC. Jednak największym mankamentem wariantu PVC jest stosunkowo duża podatność na odkształcania pod wpływem temperatur, czyli kasety z tego materiału pod wpływem słońca mogą ulegać deformacji i wówczas ekran traci swoje właściwości wizualne. Również ich kolor z czasem ulega wyblaknięciu – podkreśla Jakub Zawieska.

Zaletą rozwiązań kasetowych jest ta, że można je stosować w sytemach łączonych, na przykład kasety aluminiowe z rozwiązaniami z paneli betonowych.